Ikluqpait Iluani anurimut amirnautit

Ayuiqpaalliqlutit aanniarutinut amirnautit anuqqimit aimavingnit taapkuatut puyuq, uquk, tipiittut kaassiliit, ihiit, haviit, ikkighatit, tipaittullu tuqunaqtut carbon monoxide.

Hapkunani makpiqqami

Hunauyut aanniaqtailiniqmut mihingnautit?

Ikluqpait iluani anuriit amirnautiqaliqpaktut taapkuatut tipaakuqmit puyuit, ihiit, uquit, ikkighatillu, taapkuatut formaldehyde (natighanit, haattunik qiyughanit, minguutinit, nipitirutinit, humilu) taapkuninngaluuniit amirnaqtut nauvaktut (VOC-nguyut), benzene-tut (higaaq puyuanit ahinitlu hunaqutinit taapkuatut nipitirutit minguutighallu, humiklu). Hapkua amirnaqtut hangutaqpaktut anurikkut tingiraqpaghutiklu aimavingnit.

Aanniarutinut amirnaqhivaktut qayangnautit anuqqimit puvangnunngaraangat aniqhaaghuta; aqiaruqmut/ingaluarnut nirigaangapta niqinik hapkua takunnaittut katiqhuraangata; uvinikkulluuniit aktuqhigaangapta qaangi hapkua katiqhuqvianit.

Ilangi ikpingnautit ilitturinnaqhivaktut kinguani aktuqtaugaangamik (taapkuatut tipaittut kaassiliit, haviillu) ahiittauq ilaani atauttikkuq ikpingnaqhivaktut (taapkuatut paulgit tipiit takunnaittut nauyunitlu). Aanniaqtailiniqmut mihingnautit ilauyut anuqqimiittut amirnautilgit pilgaqhuutauliqpaktut ingattautiliqpaktullu aniqhaaqniqmut, taimaatut:

Mihingnaittullu mikiyut huliyauyut – taimaatut kamiiyariamik itiraangavik iluanut himmiqtuiyaamiklu aannuraaqnik aigaangamik – ikighivaalliutauvaktuq halumailrunik qayangnaqtuqariaghainik aallatqiikkut aimavingnut. Hapkua pitquhiuliqtut aghuurnaqtut havayukkuvit aullaayukkuvilluuniit talvuuna aktuqtaunnaqtunit hunaqutinit aanniaqtailiniqmut amirnautilgit.

Hamma ilangi ayuqnaittut havauhiunginnarialgit nakuuhiyaamik ikluqpait iluani anuri ikighivaalliqhugillu hapkua amirnautit aanniaqtailiniqmut.

Puyuq

Puyuq hangutaqpaktuq qupighimaniigut avatiinillu ukkutjat, talvuuna amirnaittuqaqtuq aimavingnit aghaluutingnilu puyuqmit! Qayangnaqtut ikkighatit higaap puyuanit iklum iluaniiliqpaktuq higaaqtuq qamittihimagaluaqhutik higaaqmingnit, higaaqyuaqmit, paipangmilluuniit. Pingahuaninngaaqtut puyuit ayuqhautiliqpaktut nuyaqmut, uviniqmut, kalikuqnut, natighamut, ighivautanit, ulapqiuyanilu. Nauvalliavaktut hivituyumik taimaalu ikittigaangamik higaaqmik, amigaiqpaalliqpaktuq puyuq ayuqhittut inuit puvangminit timiinullu.

Ikayuutit: Qanuriliuqniaqqit?

  • Taimaa aimaviit aghaluutillu puyuiqhimalugu ayuqnaitpat, ikighivaalliqniat amirnaqtut ikkighatit halumahimalugu anuri.
  • Iliurailutik puyuqmik-paqittitjutinik tamangnit natiqnit ikluqpangnit.

Uquk

Ikighihimalugit kinipaumaniit ikluqpait iluani ikighilaarutauvaktuq aanniarutiningnaqtut uqukmit.

Qingait

Atauhiq ayuqnaitqiyaq halummaqpaalliriamik anuri aimavingnit taimaa ihuaqtumik qingaqariamik.

Taimaa ahivaivaktut mamaittunik anurimik ikluqpait iluanit halumailruqniklu iluani ikluqpavit munariyaamiklu kinipaumaniit.

  • Angmaqlugit igalaat ukkutjallu.
  • Atuqlugit iggavingnit quiyaqtuqvingnilu anuqhaaqtautit.
  • Atuqlugit halumahimalugillu anuqhaaqtautit malighugu hanayiit maliktaghait.

Ikayuutit: Qanuriliuqniaqqit?

  • Anuqhaaqtautit ikumalugit hilamugiamik angmaqlugilluuniit igalaat taimaa kinipaumaniit katiqhuqviinit kuviyumit uaraangat puriqhiigaangallu imaqmik ingniqvingnit.
  • Paniqhiigaangat aannuraanik, talvani qimirutinut paniqhiivingniluuniit, kinipaumaniit aniarariamik hilamut.
  • Allaqtiqlugit kuvihimayut kuhiqtullu qilamiuqlutik. Paniqhiqlugu kinipaumaniit iqqakuqlugillu kinipaumayut uquktailiyaamik taapkuatut alilayuit, qiratayut alilayuit kalikuillu. Ahiqquiyaqlugu kinipaumanilik uquktailiyaamik.
  • Tutquumahuiqlugit aimavingnit unvalued uqunngnaqtut kinipagaangat, taapkuatut alilayuit, qiratayut alilayuit, amiit, utuqqait aannuraat kalikuillu, ingattautivaktut taapkua ikluqpaum ataani iliqpilingnilu.
  • Paqittiniruvit uqukmik naptuyunit qaanginnit aimavingnit:
    • Halummaqtiqlugit mikiyut uqulgit iqmiutiqaqtumik paniqhiqpiaqlugu qaanga.
    • Ikayuqtaulutik ihuaqtumit atannguyanit (taapkuatut Avatiliqiyit Aanniaqtailiniqmut Havaktinit) uqukpallaarniqqat angitqiyaanik 1 meter.

Naunaittiarumavihi?

Amirnaqtut Tipiit (Radon)

Radon amirnauyuq tipit takunnaittuq, naimannaittuq tipiittuqlu. Nauvaktut hiqupluraangamik uranium, uutiqnaqtulik tipiit paqitauvaktut nunanit, uyaqqanit imaqmilu.

Radon amirnauyut tipiit anittiyaugaangat hilam anuraanut, avugiiliqpaktuq amiqnaittunik aktikkutanik taimaalu amirnaittuq aanniaqtailiniqmut. Kihimi, inighaqukittumit, taapkuatut ikluqpait ataanit, ilaani nauvaktuq amirnaqhitiyumik, qayangnautaulaaqtuq aanniaqtailiniqmut ilingnut ilangnullu.

Ilihimayauyuq aanniarutinut amiriyaghat ilauyut amirnaqtunut tipinut (radon) taimaa puvakkut cancer-nigiamik. Inuk aktuqtaunnirumik tamangnit radon-mit tipaakumillu puyuanit, amirnautit puvangnut cancer aanniarutik amirnatqiyauvaktuq.

Ikayuutit: Qanuriliuqniaqqit?

  • Qauyihaqhugu ikluqpait amirnaqtunut tipiittunit (radon) taimaa qauhittiarnaqtuq amirnautiqariamik radon-mik. Takunnaittuq tipiittunilu. Aktiniit radon tipiit aallangavaktut Kanatami tamaat. Aimaviillu aajjikkutaqmi apqutimit aallatqiingnik aktiniqaqtut radon-mik. Niuviinnarialgit uuktautinik qauyihautinik nunallaarnit niuviqvingnit, hivayautikkut uqaqhutik qaritauyakkuurutikkulluuniit. Apirilugu nunallaarnit Avatiliqiyit Aanniaqtailiniqmut Havaktiit (EHO) ikayuqtiilliuruvit.
  • Ihuaqhainahuaqlutik radon amirnaqhikpat avatquumagumi 200 becquerels-nik atauttimit qiuqutimit square meter-mik (Bq/m3) maliktaghat iniqhugit hapkua kinguani.
    • Anuqhaaqtumik ukkuiqhimalugu iklum ataa, paamnguqviit inighait ahiniklu inighakittut qakugunnguraangat.
    • Nipitiqlugit qupingniit angmaumayullu aimaviit tunngaviit haanganik natiiniklu, tuqhutjat avatiinit kuviviiniklu.
    • Minguklugit ikluqpait ataani natiit tunngaviillu haangit nipitirutimut uyarannguqtaqtuniklu minguutinut.
    • Natiliqlugit nunaliinnait natiit iklum ataani, niklamayut ikluat, tutquumaviit, paamnguqviit inighait ahiillu kinilaittunik hunaqutinik (qipliqtunik qaaghanik)

Ihiit ihiqmiutallu kumaruit

Ikighivaalliqhugit ihiit ihiqmiutallu kumaruit aimavingnit ikayuutauvaktuq ikighilaariamik pilgaqhuutinik, ilaani timingnut ihuilutauvaktut aktuqattanngitarnit qalakluarnaqtullu puvangnuktunit ahiniklu aniqhaangniqmut ihuilutauvaktullu. Ihiqmiutat kumaruit mikivallaaqtut takunnaitpaktut. Ikliqniiyuktut, natighanit, ighivautanit, akitinit qipingnilu.

Ikayuutit: Qanuriliuqniaqqit?

  • Ihiiyaqlugu aimaviit qakugunnguraangat qulaanit natiqmut. Kinipaumayumik uaqhitiqaqlutik taimaa ihiit tingiralattailiyaamik.
  • Atuqtaunngittut ahivaqlugit taimaa ikighivaalliriamik ihinikpaktut halummattiarnaqtumiklu.
  • Milukautikkut halummaqlugit natighait kitullu kalikuqmik-qaalgit ighivautat taimaa nauvalliannaittumik. Milukautikkut halummaqtiriamik ahivaivaktuqlu iklumiutat mitquinik, pilgaqhuutiqaqpaktut aktuqtauvaktunut inungnut. Iklumiutat ikluamiipkaqtailugit ighivautanilu taimaa ikighivaalliutauyuq ilagiingnut aktuqtailiyaamik iklumiutat mitquinik.
  • Atuqlutik aalliniit akitinullu puughainik, milukautikkullu halummaqlugu aalliniq ikighilaariamik ihiqmiutat kumaruit. Uaqlugit aalliniit qaaghait atauhiugaluaqmik havangnaqtillugu uunaqtumut imaqmut.

Haviit

Aktuqtitaugaangat havingnik amirnautauvaktuq aanniaqtailiniqmut mihingnautinut, aungnut taqtunullu, ingattauyuq nutaqqanit hingaiyunullu. Aktuqtitauyut ikittuugaluaqmut havingnut kayumiiqpaalliutauvaktuq ilihaqtunut ahiniklu amirnautinut ayuiqhaqpaalliutainut nutaqqat. Hingaiyut arnait amiriyughauyullu, taapkua haviit iklianunngalaaqmat ihuilutauluni nutaraghamut..

Haviit taapkua avuyauliqpaktut minguutinut 1960 atuqtinnagu. Aimavingnut hanayauhimayunik 1960-mit 1990-mut, mikiyut haviit huli minguutiniitpaktut atuqtauhimayunit. Haviit utuqqanit minguutinit (haanginnit ikluqpait ighivautaniluuniit) aniguqtitauvaktut anurimut ihiqmullu minguutik munaqtauttianngitkumik, amiiyaqpalliakpat hiquplulirumiklu. Taimaalu, utuqqatqiyait aimaviit havingnik tuqhualgit havingnikluuniit nipituritilgit atuqtauhimayungnaqhiyut atatapkaiyaamik kannuyait tuqhuarnik. Haviit anialittiyauvaktut imiqpaktarnit imaqmit angmaraangangni kuviviat. Takulugu titiqqat imiqnaqtunut imautinut ikayuutighaffaariamik qanuqlu amiriyaamik ilatit havingnit.

Ikayuutit: Qanuriliuqniaqqit?

  • Manighitinik atuqtaililutik, uunaqtunik nipitirutinik minguutiiyautiniklu uunaqtukkut ahivaiyaamik utuqqanik minguutinik. Ihialattivakkamik tipiniklu havalingnik. Atuqlutik minguutaigutinik ikkighatilingnik, taimaittulluanik nipitirutiktut hiamitiinnarialik minguliqhitikkut. Ikkighatilgit minguutaiyautit amirnaqtulgit ikkighatinik, talvuuna taiguattiaqlugit maliktaghat amirilutik hilamilu atuqpaklugit ayuqnaitpat. Nutaqqat hingaiyullu arnait ahiniittughat havakvingnit. Ilgaaghimalutik, algaangniklu ihuaqtumiklu aniqhaaqtautinik ivyarutimik havakviillu anuriqattiaqluni.
  • Ikulattihuiqlutik atuqtauhuiqtunik uqhughanik, ivitaalingnik alilayunik makpiraanikluuniit, paatulinik qiyungniklu havilingnik minguutilingnik iluani hanianiluuniit aimaviit. Taimaa haviit tipiit aniguqtitauliqpaktut. Uqaqatigilugu nunallaarnit Avatiliqiyit Aanniaqtailiniqmut Havaktiit qanuq iqqakuriaghainik hapkua.
  • Halummaqpaklugu aimaviit qakugunnguraangat ihiiyariamik haviqarahuqquuqtut. Halummaqtiriamik aghuurnaqtuq qaanginnut taapkua nutarahaat aktuliqpagait uqummiliqpagaillu.
  • Tikkuaqpaklugit ulapqiuyat naammagiyauyut nutaqqam ukiunginnut, taiguattiaqlugillu maliklugillu amiriyaghat, amirnaiyautinut uqauhiqnik maliktaghallu ilauvaktut ulapqiuyanut.
  • Atuqpakkuvit havingnut nipitirutinik hanauyaqtarnit, taapkuatut katitiriamik mikiyut ivitaalgit hikuliat, atuqhimalutik nakuuyumik aniqhaaqtautilingnik ivyarutimik, qaangit halumalugit nutaqqallu hingaiyullu ahiniipkaqlugit hannavingnit. Ahiagut, atuqlutik haviittunik nipitirutinik.
  • Ihumaaluutiqaruvit aktuqtitauniqmut havingnik, uqaqatigilugu taaktit, ihivriuqhivighamik pitquivangniat havingnik aungmiittuqariaghaanik.

Ikkighatilgit halummaqtirutit

Ilangi halummaqtirutit niuviliqpaktavut atuqpaktavullu aimavingnit amirnautiqaliqpaktut aanniaqtailiniqmut, atuqtaunngitkumik maliktaghakkut. Hapkununnga halummaqtirutinut ilauyut ikluqpangnit halummaqhitit, uviniqnut halummaqhitit, kumaruiyautillu angiqtauhimayut iklum iluani atuqtaghat. Amirilugit tamangnik iklumiuqatit, taapkualu amiriyaghat, mikiyut nutaqqat hingaiyullu arnait malighugit hapkua ikayuutit.

Ilitarihimalugit hapkua amirnautilingnut naunaitkutat

Oqaqtuk, qasuk, uqaulaut, piqit, akipaa, aurik, neqiluqtuq oqaqtuk aulapik.

Ikkighatilgit: iluliita puughait hapkuninnga amirnautilgit ikkighatilgit iihiyaugumik, aktuqtaugumik aniqhaaqtaugumikluuniit.

Qaujuk nanuq agluqtuq qanuq angijuk, aullaqilauqtagu octagon iḷuqtunik, plastik niqitsik iluqtuqtagu aullaqilauqtuq.

Uuttiqnaqtut: iluliita hapkua puughauyut hapkuninnga amirnautilgit uutiqnaqtut uviniqnut iiyingnullu uutiqnaqtullu aqiaruqmut iihiyaugumik.

Igluqpaqtuq nipiluk, qukutagaqlo qangit, ulluqtuq palaqqut amighuqnaqtuk, qukupalliqtuq katak.

Ikulalaat: iluliita hapkua puughauyut hapkuninnga amirnautilgit ikilaannuuyut qanilrumiitpat uunaqtumut, ingniqmullu.

Nukirsuq tikituq ikigak piksisak tulukkuq, pissuk kangit iqirviksait ukiuqtaqat.

Qagaqtautilgit: iluliita hapkua puughauyut hapkuninnga amirnautilgit qagaqpangniat uunnakkumik putuliqhimagumiklu.

Tamangnik qayangnautilgit uqauhiqaqtullu atauhiugaluaqmik ataani.

Ikayuutit: Qanuriliuqniaqqit?

Malittiaqlugit maliktaghat naunaitkutainit unniqtuiyut qanuq atuqpagiamik, tutquumayaamik iqqakuriamiklu hunaqutinik qayangnaittumik.

  • Amirnaiyautinik aannuraaqhimainnaqluhi (taapkuatut algaak, ivyarutit, ilgaangnik) aturaangavit hanaqigaangavillu ikkighatilingnik.
  • Angmaqlugit igalaat aturaangavit hunaqutinik iluliqaqtut amirnaqhiutilaaqtut.
  • Ilihautilugit nutaqqat naunaitkutainik QAYANGNAQTUT!
  • Ikkighatilgit tutquumattiaqlugit:
    • Tamangnik ikkighatilgit takunnaittughat, ahinit niqinit, tiguyaulaittughat nutaqqanit (ingilrutit uaqhiviit ataanughimaittumik).
    • Tutquumalugit ikkighitalgit kiluuttaqhimayumi iliqpingnit puuqhimalugit puunginnik. Ahivaqtailugit talilugilluuniit naunaitkutait titirangillu puunginnik.
    • Tutquumalugit uqhughat uqhuillu ihuaqtunit puughanit. Hapkua hunaqutit ingniqutiillu hapkuninnga hunaqutinik iluliqaqtut ihuaqtukkut tutquumayughat hilataanit aimaviit.
    • Iklumiutat kumaruiyautit kikturiiyautillu tutquumalugit nutaqqanit.
    • Taiguaqlugit titiqqat atuqtinnagit. Titiraqhimayuqaqqat naunaitkutainit ilihimanngitarnik, apirilutit ikayuqtighamik.
    • Avuhittailutit ikkighatinik atauttimut. Ilangi avuhimayut amirnaqtunik tipaalaqivaktut (taapkuatut qakuqhitit halummaqhitillu ammonia-mik).
    • Nutaqqanit-aktuqtaunnaittut puungit atuqlutik.
      • Nutaqqanit-aktuqtaulaittut taimaingittuq nutaqqanit-angmaqtaulaittut. Matuhimalugu puungat naktitlugu tamaat hapkuinnarungniluuniit taimaalu hapkua nutaqqanut-aktuqtaunnaittut matuit naammainnariaghait
  • Atuqtaililugit mamaqhautit, tipaiyautit mamaqtuniklu iklumik halummaqhitit. Ikkighatit hapkunanit aniqhaattiarnaittut, talvuuna pilgaqhuutivaktut aniqhaariamik puvakluktunut ahiniklu aniqhaaqtarniqmut ihuilutinik inungnit amirnautilgit.

Atuinnarialik halummaqhitimik imariktumik vinegar-mik imainnaqmiklu halummaqhiyaamik aimavingnik.

Tuqunaqtut tipiittut (carbon monoxide)

Tipaittut tuqunaqtut (CO) tuqunaqtuq kaassiliinguyuq takunnaittuq, naimannaittuq tipiittuqlu. Ayuqnaqtuq paqittiyaamik ququurutaittumik. Talvanngaalaaqtut:

Amirnaittuugaluanik aktuqtauyaamik, CO niaqurliqnaqtuq unaguhungnaqhunilu. Aanniaqtailiniqmut amirnaqhivaalliqpaktuq angivaalliugumik tuqunaqhutiklu.

Ikayuutit: Qanuriliuqniaqqit?

  • Iliurailutik atauhiugaluaqmik amirnaqtunik tipiittunik ququurutinik aimavingnit ilitaritjuqaqtughaq ilitaritjutinik aittuqhiyinit naammagiyauyumik Havauhilluanut Katimayiit Kanatami. Ququurutaat ilitaritjutiqaqniaq titiraqmik, taimaatut CSA, UL taaffuminngalu Intertek ETL. Maliklugit maliktaghat humunngariaghaanik ququurutik. Taimaittut ququurutit qauhitiniaqtut maqiyuqaqqat tuqunaqtumik tipaittunik aimavingnit.
  • Ahiqquiyaqhimalugit hunaqutit taapkuatut uunaqutit, kighuit, kaassiliiqtuqtut ingniqviit imaqmiklu uunaqutit ihuaqtukkut aulattiariamik naammaktumiklu anialattiviqaqlutik. Ihivriuqtauvaklutiklu ayuittumit atauhiugaluaqmik ukiuq tamaat.
  • Paliqhiivingnik igavingnik hilamiutanikluuniit/hiuryungniklu iklum iluani atuqtaililugit.
  • Ikitiqtailugit aghaluutit, aghaluutiqyuit, sikiitut ahinikluuniit ingniqutinik ikumattaililugillu nutqangainnaqtumik angmaumayunit ukkutjat haniani igalaaqnulluuniit talvaniluuniit inighaqqukittumit taapkuatut aghaluutiqaqviit piqaruffi, ukkuanga aghaluutiqaqvium angmaumaplunilu.
  • Ikittittailuhi atuqlutikluuniit kaassiliiqtuqtunik iviiyautinik, kivyautinik, aputimiklu ahivaiyautinik inighaqqukittumi taimaa aghaluutiqaqviktut.
  • Ukkuaq akunnganiittuq aimavingnit aghaluutiqaqvingniklu ukkuaqhimalugu.
Ihuaqhiyauyuq ublua: