Uquk aanniaqtailiniqlu Hivulliit Nunaqaqqaaqhimayut nunallaanit

Hunauyut aanniarutinut amirnauyut ukungmik?

Aimaviit uummatium turaaqvigiyaat – talvani piqatigivaktavut ilavut, ilannavut nakligiyavullu. Aimavingniiqattarapta, aimaviillu aanniaqtailiviuyughaq.

Talvuuna aghuurnaqtuq aimavikput aanniaqtailiviuyaamik. Havauhiit aimavingnik aanniaqtailiviuyaamik quklungnautilaittut. Kihimi quklughimaniaqquhi qanuq hapkua ayuqnaittut havauhiit ikayuutauniaqtut aanniaqtailiniqmut!

Ilagiikpaktut ikluqpait iluani uquit, kinipaumaniit aklivaalliutillu taapkununnga:

• Iiyingnut, qingarnut iggiaqmullu qahilinautiit
• Qalaktuinnaqtut qalaklu amigaiqpaalliqpaktuq
• Qalakpattiaqtut aniqhaariamilu ayuqhautit
• Naunaiyautit puvaklungniqmik aniqhaaqtariamik
• Pilgaqhuutauyuniklu

Inuit kiuhivaktut uqungmut aallatqiighutik, ihumagiplugu aktinia aktuqtauhimayut inuuplu qanuriningat. Ilangi inuit pilgaqhuqpialiqpaktut uqungmit ahinit inungnit. Taapkuanguyut nutaqqallu, iniqnirit taapkualu amiqnautilgit timitigut ahiniklu aanniarutiqarumik, taimaatut puvalungniqmik aniqhaattiaqnaittumik, aktuqhittailiyut pilgaqhuutinut aniqhaaqtariamiklu.

Hunauyuq uquk?

Uquk uqauhiuyuq atuqtaulluaqpaktuq qanurittunut uqungnut nauvaktut niqinit kinipaumayunilu. Uquk qirnariulaaqtuq, qakuqtaulaaqtuq ahinikluuniit ivitaaqaqhutik. Amihuiqtuqhutik pauliktut ilivaktuq uqhuqtulluuniit tipiqaqpaghunilu.

Aklivaalliriamik, uquit kinipaumaniiyuktut kalikuqmiklu nauvighaanik. Anittivaktuqlu "takunnaittunik" anuqqimut mikkataugamik inuit aniqhaaliqpagait. Aniqhaaktaraangat amigaittunik "takunnaittunik" nauvagaillu ihuilutaulaaqtut aanniaqtailiniqmut.

Nauviullualiqpaktut uquit iluani ikluqpait talvani igalaat iliqpiinit, kalikuqnit, natighaqnit, haanginillu iggavingnit, quiyaqtuqvingnit, uaqhivingnilu.

Kinipaumaniit

• Aumaaluktut qaanginnit kinipaumaqyuaraangat, qingaittaangat, niklamavallaarumilu
• Uunnaqtumit ihiit kinipaumavallaarumilu uaqtunit/kuviyukkut uaqtunit igayunitlu
• Imaq kuhiraangat, talvanngat ikluqpaum qaanganit tuqhuarnitlu kuhiqtunit, qupighimagumi ataani ikluqpaum, imaukkautigaangallu

Iklumiutat atuqtaulluaqtut hunaqutit uquit nauvigiliqpagait

• Iklup talughaat
• Qiyuit, taapkuatut igalaat iliqpiit, ikluqpait kikliit qiyughallu
• Alilayuit hunaqutiit taapkuatut qiratayut alilayuit qiuqutiit
• Kinipaumayut kalikuit taapkuatut natighait ighivautallu

Naunaiyaqlutik uquqariaghaanik aimavingnit. Ihivriuqlugit:

• Ikluqpait atait
• Ataani tungaanilu tutquumayut
• Iggavingnit quiyaqtuqvingnilu uaqhivium ataani
• Haanganit natianiluuniit haniani uaqhiviit kuviyumilu uaqhiviit
• Ataani kikliata igalaat
• Tutquumavingnit aannuraanut
• Ahinilu kinipaumayumit aimavingnit

Tamangnik uquit ilitturinnaittut. Nauvaktut iluani haangit ikluqpait qaangata iluanilu. Ihivriuqlutik uquqariaghaat kinipaumayunit tahamanilu imaqmit piqpaluiyaqtauhimayunit.

Qanuriliuqtughauvik takunniruma uqungmik?

Halummaqhitinnatik uqungmik havauhiqattiaqlutik taimaa ilingnik aktuqhittailiyaamik ahinikluuniit uqungnik. Pitquyauhimayuq taimaa amirnaiyautinik aannuraaqhimalutik ihuaqtumiklu aniqhaaqtautiqaqlutik ivyarutimik (N95 nakuutqiyaaniklu aniqhaaqtautinik), amirnaiyautinik ilgaangnik ulapaniklu algaaghimalutik.

Ihuaqtunik amiqhitjutiqaraluaqhutik, uquit takunnaittut anuqqimuliqpaktut. Amiqnaiqhimayaamik halummaqhitillutik, iniqnirit taapkualu pilgaqhuutilgit puvalungniqmik, aktuqhittailiyunut pilgaqhuutiqaramik ahinikluuniit aanniarutiqaqtut ahinunngaqtughat ikluqpangmit. Unniutilugu munaqtiit naluguffi.

Halummaqtiqlugit mikiyut inighait

Halummaqtiinnarialik uqungnik mikitqiyauyut aktinianik angiyut iqqakuqviit ilughait avighimayut (1 square meter). Maliklugit hapkua maliktaghat:

• Qiniqlugu ihuaqhilugu nauviat.
• Paqinnahuaqlugit ihuaqhailugillu nauviita uquit. Taapkuatut, tuqhuarnit kuhiqtut uqungnaqtut.
• Kinipaumaniat ihuaqhiyauyughaq taimaa uqungnaittumik nautqiktailiyaamiklu halummaqtaaqqat.
  • Amirnaiyautinik aannuraaqhimalutik takiyumik ailingmik, ihuaqtumik naamattiaqtumiklu ihiqmut ivyarutinik, amirnaiyautinik ilgaangnik ulapangniklu algaangnik. Hapkua hunaqutit niuviinnarialgit nunallaarnit niuviqvingnit.
  • Qattannuarmik imiqhilutik imainnaqmik mikiyumiklu iqautimik (nakuutqiyait tipiittut) aippaaniklu imainnaqmik halumayumik. Halummaqhiguvit ikluit taluanik, atuqlutik puplangmik iqautaunngittumik.
  • Halummaqlugu qaanga
    • Allaqtiqlugu qaanga uaqhitimut kinipayuq halummaqtirutimik
    • Allaqlugu halumayumut, kinipaumayumut paniqtiqlugu qilamiuqlutik
    • Iklup talua kinitpiaqtaililugu
• Himmiqtuqlugit maniittut kinitaaqtullu hunaqutit (taapkuatut qilaaniittut, ighivautait natighallu) uqulgit piqpaluiyaqhimayullu. Iqqakuqlugit uqulgit piqpaluiyaqhimayullu hunaqutit ihuaqtukkut.

Ikayuqtiqarlutik angiyunut inighanut

Hivayaqlugu ikluliqiyit atannguyaat nunallaarniluuniit Avatiliqiyit Aanniaqtailiniqmut Havaktiit (EHO) ikluqpait taimainnahugigungni:

• Atauhiqmik amihunikluuniit uqulgit angitqiyauyut 1 square meter-mik
• Amigaitqiyaukpata pingahuuyut uqulgit mikitqiyauyut 1 square meter-mik
• Uqulgit utiqtaqtut halummaqtaaraangat
• Uqulgit ihuilutauvaktuq ilingnik ihuaqhilaittut

Uquqaqpallaarumi, (angitqiyaanit 1 square meter), uquit utitqikkumik halummaqpakkaluaqhugu, ilatilluuniit puvaklungniqqat aniqhaaktariamik ahinikluuniit puvakluutiqaqqat uqungmit, pitquyauhimayuq taimaa hivayaqtaghariyat ikluliqiyit atannguyaat taamnaluuniit nunallaarnit Avatiliqiyit Aanniaqtuliqiyit Havaktia (EHO) unniqtauyaamik qanuq halummaqtiriamik uqungnik ikluqpangnit.

Hanaqilugu - Uquktitailinahuaqlugu

Qanuq uquktittailinahuaqpaktut?

Ayuqnaittut ilvit huliinnarialgit:

Takuhinniruvit imaqmik kinipaumayumikluuniit qilamiuqlutik ihuaqhinahuaqlugu

• Ihivriuqlugu aimaviit tunngavia, taluit, igalaat, qilaat, tuqhuangit, uaqviillu kuhiqtuqariaghaat. Paqittiniruvit kuhiqtumik kuvihimayumikluuniit, allaqtiqlugu ihuaqhilugulu kuhiqtuq.
• Ihivriuqlugit igalaat illiqpiit qakugunnguraangat aumalugiaghaat kinipaumayaaghaniklu, ingattauyuq qaayurnaqtumit tatqiqhiutint. Paqittiniruffi, qilamiuqlutik allaqlugu kinipaumayuq.

Anuriqattiaqlugu aimaviit

• Anuqhaaqtautit angmaqlugu igalaalluuniit kuviyukkut uaraangavik igaraangavilluuniit. Anuqhaaqtautit ikumallaklugu uaqtaaqhimaguffi.
• Aannuraanut paniqhiivik ihivriuqlugu, quiyaqtuqvingnit igavingnilu anuqhaaqtautit, ingniqviit, uqhuqyuaqtuqtut puplaktuqtullu uunaqutit taimaa anialattiyaaghat hilamut.
• Angmaqlugit igalaat, ayuqnaitpat. Anuqhaaqtautinik atuqlutik iharianaqqat.

Aimaviit uqquumalugu nakuuyumiklu anuriqariaghaanik

• Ikluat inighallu qaayuqnaqhivaktut aumaalungniqmit kinitpaktut hunaqutillu avatingniittut kalikuit kinipaumaliqpaktut uqukpaghutiklu.
• Ighivautat ahiillu piqutitit qanilrungmiittaililugit iklum taluanit taimaa uqquuyuq anuri hangutariamik.

Hunaqutit ahivaqlugit uqukpaktut

• Ikighivaalliqlugit tutquumayut hunaqutit, ingattauyuq iklum ataani tutquumavingnilu aannuraanut
• Iqqakuqlugit kinipayut piqpaluiyaqhimayullu tipaattullu hunavaluit
• Qiyughat kighungmit iluani tutquumattailugit
• Ahivaqlugu natighaq quiyaqtuqvingnit iklum ataanilu tutquumavingnit kinipaumayut
• Tutquumattailugit hunaqutit alilayunit qiuqutinit iklum ataani natianiluuniit

Aimaviit halumahimalugu paniumalugulu

• Halummaqlugit allaqtiqlugillu qaangit kinipayut, taapkuatut:
  • Kuhiqviit urviuyanit anuqhaarutingnit, niklaqhiivingnit, paniumatjutillu iluqpangnit
  • Uaqhiviit/uaqviit, uaqviit/kuviyukkut uaqviit, avatiinilu taluit
• Milukautikkut halummaqlugit natighat ighivautallu qakugunnguraangat.
• Kuviviit tuqhutjat iggavingnit, quiyaqtuqvingnit ikluplu ataani natiit hunaqutaittughat
• Atuqlugit anuqhaaqtautit paniumatjutillu aumalungnaqtumi, ayuqnaitpat

Ikighaalliqlugit iklum iluani immaqtaqviit

• Nivinngaqhittailuhi aannuraanik iklum iluani ayuqnaitpat. Ahivaqlugit paniqhiivingnit mitquit atuqtaaraangat
• Immiqpallaaruiqlugit nauttiat tautughimalutik naunaiyautinik uqungmik nauttianit
• Iqqakuit annitivaklugit
• Kuviit imautait matuhimalugit tamaat

Imaqmik itiqtittailuhi aimavingnut

• Iliurailutik kuhiqvingnik nipalungmit auktuqhimayunitlu aputiit ikluqpaum ahinit
• Nipalungmit kuhiqviit/qilaaplu kuhiqviit atatahimayughat nakuuyumiklu kuhiqviuyut. Halummaqlugit ahiqquiyaqlugillu qakugunnguraangt
• Nuna uvingayughaq ahinit ikluqpaum tunngavianit, taimaa imaq katitiqtailiyaamik tunngavium avatiinit itiqtittaililugu aimavingnut

"Uquit ikluqpangnit atauhiuyuq ihumaaluutauvaktuq ikpingnautilaaqtut aanniaqtailiniqmut ilingnut ilangnullu. Hii, uqukpiaraangat aimavingnit, ayuqnaqtuq ihuilutauyuq ihuaqhaiyaamik taimaalu ayuittunit ikayuqtauyungnaqtut. Kihimi, inuit tamaita havaaghalgit uquktailiyaamik ilihimattiariamiklu qanuriliuriaghaat halummaqtiriamik mikiyut inighat qanuqlu ikayuqtauyaamik angitqiyanut inighanut. Mikiyuugaluit hanaqiyatit nakurutauvaktut aanniaqtailiniqmut!"