Biindig End'naam'teg waan'kii'win

Kendan mina maadziwin ge zhi nii'zaan'kiba geteg'ba endaayin dbishoo gwiiwshk'tewin, egwaak'zing, radon mide, wii'ga'siinh, shkik'maan, chemical yaa'wang, carbon monoxide.

Maanpii mzinigan'ing

Wenesh ge zhiweb'kibaa mina maad'zi'win?

Biindig end'naam'teg daa tem'gad mya'naad'ag dbishkoo, semaa gwiiw'shkte'win, wii'ga'siinh, egwaak'sing, mi'de wi'nan, chemicals, formaldehyde (naak'niigin, psa'gaak'wag, shoos'ga'gan, dgok'wisgan, yaabi go aanind daa tenwan maage volatile organic compounds (VOCs), dbishkoo benzene (emki'gaadek zhiwe semaa wiishktewining miinwaa dgok'kwis'ge'wining, maa'ge shoos'ga'ga'ning. Ninda mya'naadag ji biind'naam'chi'gaa'deg ba ten'wan zhiwe endaa'ying.

Ezhi mina maad'zii'ying gwa daa nii'zaa'nad giishpin enii'zaa'nag eteg'wenh endaang zhiwe gdaa biind'naam'taa'naa ji biindigeb'deg'baa gda biipiis'de'naa pii ne'se'ying; g'mas'daa'naa/miinwaa biinj'na pii wiisinii'ying; maa'gego daa biindigeb'de zhiwe gda'na'gying giishpin gegoo mi daang'na'mang.

Aanind gweta daa naag'doon baamaapii gwa pipiichin daang'naman maage gegoo biind'naam'ta'man dbishkoo (radon maa'ge shkik'maan), aanind go daa'yaa'naa'waa wewiip gegoo wii zha'web'zi'waat dbishkoo (carbon monoxide miinwaa volatile organic compounds). Mina maadziwin emaanaadseg gegoo biind'naam'taming mem'di'ge go ne'seng:

Bangii go gegoo - dbishkoo giich'kiz'ne'yin bi biindige'yin maa'ge go giiska'man gda na'kii gwiw'nan we'wiip bi'giiwe'yino - daa naash'kaa bi biindigeb'deg waan'naagok endaa'yin. Giishpin maanda ngad'zii'yin zhich'ge'yin enji nakiiyin miinwaa gwa goji paa'zhaayin miigwa ge zhich'ge'yin mem'di'ge gwa oodi beshaa mi teg ninda mya'naad'kin ji mi daawng'shkaa'giyin.

Ninda aanind ewen pa'nag ge zhich'gemba wii biin'naa'gok endaa'yin miinwaa gaawii aapiji daa tesnoo waa zhi tkweshk'man gegoo myan'aadag.

Gwiishk'te'win

Gwiishk'tewin go daa de tpib'de goji bangii nsaawk'shkaag naama'ying maage jii'ga'ing shkon'deming, gaawii dash go goji gdaa gji'ba'ziin wiishk'te'win! Toxic chemicals izhiwe semaa wiishk'te'win go ga'ye daa temgad giishpin gegwa owa gaa zgas'waad gaa ngoo'waad niwe gaa zgas'waa'naa'jin semaanhsan, zigat maa'ge pwaaganan. Eko nsing ewiishk'teg go ga'ye daa zgaabii zhiwe miin'ji'saang, na'gy'ing, gwiw'ning, endaang eteg wii madbing, naak'niig'ning miinwaa go binoojiinh damnew'nan. Maawn'ji'se maanda gwiwshk'tewin endsa pane wiya zgas'waad miidash zhiwe biind'geb'deg biipiisdeng miinwaa wiw'ying.

Zhichgewin: Aaniish ge zhichgemba?

  • Zhi'too'yin endaa'yin miinwaa gdoo'daabaan ezhi kshki'too'yin wiib'waa wiishk'teg, miigwa ge zhi naazh'naman jiibwaa teg ge aawkziish'kaa'gemgag miinwaa wii biin'naa'gog wii ne'se'yin.
  • Bi'maawk'inan owe nakii'waanhs waa da'ken'dang wiishk'tewin kina go goji eshsa'gaag endaa'yin.

Eg'waawk'sing

Naazh'naming zhiwe biindig ezhi biishwang mii owe wenjishing ji aawk'zi'pa wiya biind'naam'tang owe egwaaw'sing.

Ne'sem'gag

Owe bezhig etemgag wii nishitoo'yin wii mina zheyaam'gag endaa'yin mii owe wii mina nesemgag.

Maanda da daap'naan owe noondaash yaawang end'nam'tam'ing owe e maanadag wii biind'naam'ta'ming miinwaa wii naad'maa'gemgag ezhi mina zheyaamgag biindig.

  • Nsaawk'nan waa'sech'ganan miinwaa shkwaandeman.
  • Na'kaaz'an jii'baa'kwe gaming miinwaa wiig'waam'enhs'ing wiik'waas'ji ganan.
  • Na'kaaz'an miinwaa gina'wendan owe ezhi mina naam'teg endaa'yin ka naag'doon ga'ye owe mzinigan ezh'bii'gaadeg wazhi gin a'wend'man.

Ge'zhich'geng'ba: Wenesh ge zhich'gem'ba?

  • Nsaawk'nan wiik'waas'jiganan miinwaa nsaawk'nan waasech'gan zhiwe enbiish'wang pii gzi'biig'zheng maa'ge za'ming nbiish.
  • Pii baas'naas'yin, goy'yin maage waas'mo'win baasnaas'jiganing, zhichgen wii zhoom'gag kojiing owe nbiishwang.
  • Aabdig gwa ji gzii'man gegoo ziig'web'na'ming maage ji'gaag we'wiip. Beng'wan we'wiip zhiwe gii ziig'seg gegoo, miinwaa go ne'saa'baa'hyig mii go zhiwe genji gog'gi'ba zhiwe mzinigan'ing, cardboard, maage gdi'giigin. Naa'toon zhiwe nbii'wang jiib'waa ni gwaak'sing.
  • Gegwaa gegoo zgak'nang'ge endaa'yin gegoo genji gwaak'sing'ba nsaa'baa'yig dbishkoo mziniganan, cardboard, bshkwegin maage gdi'giigin, memdige go gegoo temgag naam'sak maage taas'wining genji maa'jiig'giba wii gwaak'sing dbishkoo mziniganan, cardboard, bshkwe'gin, gete gwiwnan maage gdi'giigin, mem'dige go enji gna'wenj'gaa'deg naam'sag.
  • Giishpin mka'man gegoo gwaak'sing endaa'yin:
    • Biintoon egaasing zhiwe kana'kaaz'an gzii'biig'ni'gan miinwaa weweni ka bengwaan.
    • Kwed'wen wii naad'maa'goo'yin wiya ekendang enkii'taa'get. Kwe'wen wii naad'maa'goo'yin wiya enkii'taa'get (Environmental Health Officer) giishpin gwaak'sing ooshmi nsa zit aawang.

Yaabi gnin'wendaan gegoo wii kendman?

Radon mide

Radon mide aawan egwaatsi'gaag'mide gaawiin gegoo naandes'noo, gaawiin gegoo zhi'maawg'si'noo maage gaawii gegoo pok'si'noo. Enjibaamgag dash zhiwe mkade waabik,binjibaamgag zhiwe akiing, asiniing miinwaa bemjiwang.

Pii radon bigidni'gaadeg zhiwe akiing kojiing dash, gaawii go gegoo zhi niizaanendaawk'sinoo, miigwa zhiwe gweta bangii aawang gaawii dash zegendaawgsinoo. Pii dash temgag enji gbaawk'sing, dbishkoo goji naam'sak, mii zhiwe ji teg'ba niibina miidash we pii niizaanag, miinwaa wiya ji aawk'zi'pa.

Ekenj'gaa'deg ezhwebag mina maadziwning giishpin wiya biindnaam'tang radon mii owe wiya wii ma'got zhiwe biipiis'deng. Giishpin wiya tkon'god radon mide, semaa gwiishktewin, aapiji go da wenpa'nad ji shpaag'ba wii ma'got.

Ge zhich'geng'ba: Aaniish ge zhich'geng ba?

  • Nda'kendan en'daa'yin giishpin eteng'wenh radon mii gweta ge zhi kendman. Gaa wiigwa gdaa waab'da'ziin maa'ge gaawii gdaa binj'maand'ziin. Ninda epii'taam'gak paa'piichin go noonch zhi dba'ge'se'noon kina goji Kinadaa. Wiig'waam'an go naasaab etegin go daa bebkaan zhibii'gese'ni minig eteg radon mide. Gdaa giish'na'doon dawe'gamigong wii nda'kend'man , maage biiyaab'koonhsing maage gwa mjimenjga'ning gegwa. Kwe'jim zhiwe besha Environmental Health Officer (EHO) giishpin ooshmi wii kend'man.
  • Da'zhich'gen giishpin maanda radon mide temgag ooshmi niizhwaak becquerels per cubic metre (Bq/m3) ezh'bii'gaadeg zhiwe.
    • Gdaa ne'se'toon gda naam'sag, enji moodeng naamsag, miinwaa go aanind enji gbaawk'sing pa'piichin.
    • Gba'an goji biiwk'shkaak miinwaa nsaawk'sing endaayin zhiwe mchi'sag miinwaa aas'maa'tig, miinwaa bemi naawk'mog miinwaa enji ziig'ji'wang.
    • Shoos'ga'an naam'sag miinwaa enji naa'niib'wim'gag gdaa na'kaaz'an dgok'wisgan tinow mioinwaa enkaa'zang shoo'bii'ga'ming concrete mchisag.
    • Gba'an nesaawksing mchisag zhiwse naam'sag, enji mdoo'kak, enji taa'sang enji paa zhgash'kiing miinwaa genji biishwingba gegoo wii nakaazang zhiigin jiibwaamndoo'kak.

Wiigas'siinh miinwaa mnidooshenhsag

Wii naazh'naming wiiga'siinh miinwaa mnidoo'shensag kanaad'maagon wii bwaa maanaad'naam'yin miinwaa jiibwaa aawk'zii'yin. Wiiga'siinh mnidooshenhsag aapiji gaasiinhwag gaawii gde waab'maasii naanig. Daawag nbaagning, naak'niig'ning, biindig eteg, pa'kweshmowinan, miinwaa waaboo'waanan.

Gezhichgengba: Aaniish gezhichgengba?

  • Biintoon endaayin pa'piichin shpiming miinwaa niisa'ying. Ne'bii'wang gdi'giigin ka na'kaazan jiibwaa baab'teg wii'ga'siinh.
  • Gegwaa wii'naawng'daas'ke miidash wii'ga'siinh gaawii aapiji niibina da tesnoo wii temgag miinwaa wii mina biinchi'geng.
  • Wiik'boo'doon naak'niigin miinwaa gegoo gdi'giigin eyaa'man jiibwaa'kosing wii'ga'siinh. Wiik'booj'ge'yin gegwa da wiiw'kwaas'idoon wesiinh miin'ji'san. Gegwaa wesiinhyig biind'ga'naa'ke end'ni'gwam'an miinwaa gegwaa bgid'naa'ke ji maand'we'aat zhiwe eyaaman.
  • Nakaazan pishmowin miinwaa pishmowinan waa wiikwep'dooyuin, miinwaa wiik'boo'doon pa'piichin pishmowin end'ning'waaman jiibwaa yaa'aat wii'ga'siinh manidooshenhsag. Gzii'biignan pishmoo'niignan endsa ngo namegiizhgag enji gwetaa'naab'kidek.

Shkik'maan

Giishpin besha yaayin maanda shkikmaaning aapiji gwa gda maa'naa'ji 'doo'daagon zhiwe ezh'gaab'wi'yin, gmis'kwiim miinwaa odoodikosiwan, mem'dige go binoojiinhyig miinwaa giiwe mshi endaad'zis'gwaa. Gnigenh go bangii wiya psikaagot maanda shkik'maan go daa zhoomgad wiya ji znag'zipa gegoo wii kendang miinwaa go yaabi daa ngaab'nigon gegoo wii'kendang. Emaajiish'kaajig kwewag aabdeg wii aang'waam'ziwaat da biind'geb'de go maanda shkik'maan miidash ji psi'kaakpa owa mshi endaadzisig.

Shkik'maan go ko gii chi'gaade shoos'ga'ga'ning jiibwaa 1960. Niwe wiigwaaman gaa shoos'ga'gaadegin we pii 1960 piinish 1990, bangii go shkik'maan daa te'ni zhiwe. Shkik'maan etegwenh (aas'maatig maage gegoo eyaaming) daa zhoo'oomgad end'naam'teg miinwaa zhiwe wiigas'iinhing giishpin maanda'naag'da'wej'gaad'es'nook. Gete wiigwaaman go ga'ye temgad shkikmaan zhiwe wii maawk'nigeng. Maanda dash shkik'maan yaabi daa temgad miidash zhiwe ji zhoom'gag'ba nbiishing waa minikwe'yin. Ginoo'waab'dan owe nbiish men'kweng wii kendman waa zhi naag'doo'wen'ma'dwaa ezhi ngod'we'aan'giz'yin.

Ge zhich'geng'ba: Wenesh ge zhichgemba?

  • Gegwaa na'kaaz'ke sander, eg'zhi'deg baashk'zigan, maage heat blowlamps wii moo'yin gete shoes'ga'gan. Baap'te zhiwe wii'ga'siinh miinwaa etegwenh zhiwe shkik'maan. Na'kaa'zan chemical paint stripper, mem'di'ge gwa e aawang dgo'kwisgan ezheyaamgag wii nakaazyin shoo'bii'gan'aatig. Chemical strippers temgad enii'zaanag, gindan weweni ezhbii'gaa'deg miinwaa kojiing ji nakaazan ezhi kshki'too'yin. Gegwaa zhiwe besha daa yaa'sii'wag binoojiinhyig miinwaa kwewag emaajiishkaajig, Pa'ne biiskan shkiizhgo'kaaj'ganan, kaa gbi'doon'epis, miinwaa aabdig ji biin'naagog enji nakiiyin weweni ji neseng.
  • Gegwaa wiikaa skang'ge mide wenjish'zi'nog, etisgaadek mzinigan, batteries, maa'ge bsa'gaak e shoo'bii'ga'gaazot shkik'maan'ing zhiwe besha endaayin. Giishpin maanda zhich'ge'yin, gnimaa daa jaag'de owe shkik'maaning miidash ji baap'teg'ba. Gnoonish owa besha eyaat Environmental Health Officer wazhi ziig'web'naman ninda.
  • Biintoon pa piichin endaayin wii mooyin wiiga'siinh etegwenh shkik'maan. Maanda biin'chi'gewin aapiji nda'wen'daa'got gnimaa binoojiinhyig daa daang'naa'naa'waa maage daa pkwen'daa'naa'waa.
  • Gwen'waab'daan binoojiinh dam'naw'nan ge damnoo'waapa epiit'zi'waad, miinwaa gindaan waa zhi waankiim'gag miinwaa ezh'bii'gaa'deg waa zhi dam'nang.
  • Giishpin na'kaaz'yin shkik'maan wii dkok'wis'dooyin gegoo esh'too'yin, dbishkoo naagaanhsing, nakaazan gbiing'wep'zoo'win. Aabiji biin'chi'gen miinwaa gaawii besha binoojiinhyig miinwaa kwewag emaajiish'kaajig besha daa yaa'sii'wag maanda nan'kii'yin.
  • Giishpin maadaaw'gend'man besha mi'yaa'yin shkik'maaning, gdaa ginoo'naa gmish'kii'ni'niim/kwe, miidash owa ge mjid'wed wii nda'ken'mi'goo'yin.

Chemical yaa'wang

Aanind go egiishp'nad'oo'ying miinwaa enkaaz'ying'endaa'ying go gaawii nishisnoon wii mina maadziiying giishpin bwaa nakaaz'ying esh'sing waa zhi nakaa'zang. Na'ye ninda aa'win'oon enkaa'zang wii biinchi'gehying, wii na'ying, miinwaa mshkik'wish ebgid'ni'gaadeg wii nakaazang biindig. Naag'do'wenim kina wiya endaah'yin, binoojiinhyig miinwaa kwewag emaajiishkaajig ninda da naag'doonan.

Nsidoonan ninda enwaa'dek

Noodinogizhong naagaj, dibaabik, owikwed, napanan giizis odayowin, bezhigoog, gashkitoon njiiko giiwewiin.

Bichibowin: zhinda etemgak aapiji niizanat giishpin newng'daming, daang'na'ming, maa'ge biind'naam'ta'ming.

Nibwaakawin bimaadiziwin gishiigunid agwajiing, gashkigwaad devibik, gashkigwaad maampan gaye agwajiing.

Corrosive: Etemgag zhinda daa jaag'zi'gemgad nagying maage shkiinzh'igong miinwaa mas'dang giishpin gdaming.

Nibiing wii-ziigwang wiikwezhig, nibi, mshiig, miinawaa minwaadiziwin ningaawig dibaajimowin.

Daa jaag'de: zhinda baan'deg daa jaag'de giishpin besha toong shko'deng, maage enji baashk'jii'aasing.

Anishinaabe maamakaag i'iw aabijijiwaning, nibiishensag miinawaa maamakaag i'iw aabijijiwaning.

Neta baashk'jii'aa'sing: gonda kiikoonhsag daa baashk'jii'aashwag giishpin gzhiz'waad maa'ge pij'boon'dwaa.

Endsa bebezhig go ninda getchi nii'zaankin go temgad waa zhi gna'maa'ding.

Ge zhich'geng'ba: Aaniish ge zhich'gemba?

Naag'doon kina we ezh'bii'gaa'deg zhiwe esh'sing kii'koong miinwaa waa zhi nakaaz'hyin, waa zhi zgak'na'man miinwaa waa zhi ziig'web'naman.

  • Aabiji biiskan gwiw'nan waa naag'den'mig'yin (dbishkoo mji'kaawnag, gbiing'wep'zoo'nan, miinwaa wii gbiing'wep'dooh'yin shkiinzh'gon.) pii wii nakaazyin ninda eniizaankin.
  • nsaawk'nan waa'sech'gan'an pii na'kaaz'yin maanda eniizaan'ag.
  • Kinoo'moo binoo'jiinhyag edming ezh'bii'gaadeg eze'gen'daagog.
  • Dbe'gendan kina ezeg'endaagog weweni wii zgak'ni'gaadeg:
    • Zgak'nan kina gegoo jiibwaa waam'ji'gaadeg, gaawiin beshaa miijim teg daa tesnoo, miinwaa gaawii besha binoojiinhyig yaa'aat, miinwaa gaawii jii'baak'we (enji'gzii'biig'naag'neng naama'ying)
    • Zgak'nan biindig biinchi'geng enkaa'zang maage go gdaa kshkii'aak'waan'an miinwaa zhiwe njida go gaabi tegin. Gegwaa moo'ke maa'ge gbang'ge niwe mzinigaanhsan.
    • Zgak'nan emide'wang weweni gaa mshkoo'si'doo'nan. Aabdeg ji chigaadeg ba kojiing maa'ge taa'soo'gamigong gaa'wii endaang.
    • Aabdeg gdaa zgak'naan a'we manidoo'shenhs wiin'sind'waa en'kaa'zang miinwaa owe waa ziig'wep'jigeng goji ji teg'ba gaawii besha binoojiinhyig yaa'aat.
    • Gin'dan weweni zhiwe mzin'igaanhs etemgag kikoonhsing jiibwaa nakaaz'yin endsa pa'ne. Giishpin wiiw'ni'nendman, wiya kwejim ge'kend'gibaa.
    • Gegwaa wiikaa dgos'doo'ke niwe eniizaan'kin. Aanind go ooshmi niizaan'doon dgos'gaa'degin dbishkoo (bleach miinwaa ammonia).
    • Aabdeg daa zhisnoon ninda kina eniizaan'kin binoojiinh'yig jiibwaa de baak'nam'waapa.
      • Binoojiinh ge'debaak'nang'sii'pa gaa'wiin dam'siim gaa'wii wiikaa daa kshkit'oosin ji baak'nang. Gbaak'wan go weweni maanda mood'aye giishpin ge gweta jina wiin saawk'na'man miinwaa pane'nda'kendan giishpin ji'wii gbaa'ko'gaa'deg weweni.
  • Gaawii gdaana'kaaz'sii'nan niwe wii mna'mowg'chigeng, en'kaa'zang. Temgad go ga'ye zhiwe e'nii'zaa'nag miinwaa ge paa'men'mig'pa wiya, geshkam dash go daa ni tkoo'naa'ma giishpin.

Gdaa na'kaa'zan go ziiwaaboo miinwaa biish wii biin'too'yin endaa'yin.

Carbon monoxide

Carbon monoxide (CO) aapiji nii'zaan'nat gaawii gegoo zhi'naawk sinoo, gaawii gegoo zhim'waak'sinoo' maage gaawii gegoo pok'sinoo. Aapiji go znagad wii kendming temgag giishpin gegoo tesnog waa zhi nda'kendming. Aabdeg ji tegba wigwam'ing waa zhi da'kendming dbishkoo carbon monoxide na'kii'waanhs enda'kenj'gem'gag.

Gnigenh go bangii maanda carbon monoxide wiya biij'maan'dang miigwa ji dekwe'pa miinwaa aapiji ji ewk'zipa. Noonch dash niibna wiya biij'maandang miigwa aapiji niizaan'ag, mii'gegwa ji nbwa'pa.

Ge zhich'geng ba: Aaniish gezhichgem'ba?

  • Gni'genh go bezhig too'yin carbon monoxide da'kenjgewin nakii'aanhs endaa'yin zhaa'zhi gaa zhii'baab'deg nda'kenj'gaa'dek zhiwe Standards Council Canada. Maanda nakii'waanhs da temgad gii zhaab'shkang wii na'kaa'zang dbishkoo CSA, UL miinwaa Intertek ETL. Naag'doon ninda ezh'bii'gaa'dek ge chi'gaa'deg'ba maanda'nakii'waanhs. Mii maanda nakii'waanhs ge wiind'maag'yin giishpin zhiwe endaayin nii'zaan'ag.
  • Weweni nda'kendan niwe nakii'waanhsan dbish'koo gzhiz'ge gzhaap'kiz'gan'an, boodwe gzhaap'kiz'ganan, mide gzhaap'kiz'gan'an miinwaa nbiish enji baag'midek giishpin weweni ji nakiimgag. Endsa ngwa biboon da da'kenj'gaadenwan owa ezhibiigaazad en'na'kiit wii naa'toot'maa'ge wii nda'ken'dang.
  • Gegwaa wiikaa na'kaaz'ke kojiing enkaa'zang jiibaakweng gzhaap'kiz'gaanhsan biindig. Gegwaa nakaaz'ke akii'mide waas'kon'enjgan biindige enji gbaa'kwa'gaa'deg goji.
  • Gegwaa nsaawk'binaa'ke daa' baanag, gon daabaanag, maa'gego yaabi aanind bem'biz'jig maa'ge ji'wii mibzoo'waat zhiwe besha en'daang maa'ge enji nsaawk'ni'gaa'deg shkwaan'dem wii blind'nam'taming maanda.
  • Gegwaa wiika maa'jiib'de'too'ke emi'de maajiib'deg miishkoonhsan waa giish'koj'gemgag maa'ge gon na'kii' win wii mzhii'aawg'ne'geng zhiwe enji gaba'ko'gaa'deg.
  • Pa'ne gbaak'wan shkondem endaa'yin miinwaa zhiwe daaban enji gna'wen'mad.
Agpii agaa aanjchigaadeg: